Groene stroom: wat het stroometiket wel en niet vertelt
Bijna elke energieleverancier noemt zijn stroom groen. Wat daar achter zit, verschilt sterk. De enige plek waar je dat kunt controleren is het stroometiket: een verplicht overzicht waarop de leverancier laat zien waar zijn stroom vandaan komt. Wie weet hoe je het leest, ziet in een paar minuten wat een groene belofte waard is.
Wat er op het etiket staat
Elke leverancier publiceert jaarlijks uiterlijk op 1 mei een nieuw stroometiket op zijn website, over het jaar daarvoor. Je krijgt het ook bij de jaarafrekening. Het etiket laat de mix zien: welk deel uit wind, zon, water, biomassa, kernenergie, kolen of gas komt. Daarnaast staat erop uit welk land de duurzame stroom komt, en wat de stroom per kWh aan CO2-uitstoot en radioactief afval oplevert. Kernenergie stoot geen CO2 uit, maar laat wel radioactief afval achter en telt op het etiket niet als duurzaam.
Let op het verschil tussen het etiket voor jouw product en het etiket voor de leverancier als geheel. Een leverancier kan een honderd procent groen product verkopen terwijl zijn totale levering voor een deel grijs is, omdat zakelijke klanten een ander product afnemen.
Garanties van oorsprong verklaren de herkomst
Groene stroom wordt administratief aangetoond met garanties van oorsprong. Voor elke megawattuur duurzaam opgewekte elektriciteit ontstaat zo'n certificaat. In Nederland worden ze geregistreerd bij VertiCer. Een leverancier koopt de certificaten in bij producenten of handelaren en laat ze afschrijven tegen de stroom die hij aan zijn klanten levert. Hoe duurzame energie in Nederland wordt opgewekt bepaalt hoeveel van die certificaten er in eigen land beschikbaar zijn.
Een certificaat bewijst de herkomst van een hoeveelheid stroom. Het bewijst niet dat er een windmolen of zonnepark bij is gebouwd. Fysiek komt uit je stopcontact dezelfde mix als bij je buren; het certificaat regelt wie welke opwek op zijn naam mag zetten.
Nederlandse wind telt anders dan Noorse waterkracht
Certificaten zijn binnen Europa verhandelbaar. Een leverancier kan Nederlandse klanten beleveren met garanties uit Noorwegen, waar waterkracht ruim voorhanden is en de certificaten goedkoop zijn. Die waterkrachtcentrales draaien al tientallen jaren en zouden er ook staan als niemand de certificaten kocht.
Dat is toegestaan en het klopt administratief. Wie wil dat zijn geld bij Nederlandse opwek terechtkomt, kijkt op het etiket naar het land van herkomst. Sommige leveranciers kopen stroom en certificaten samen in bij Nederlandse wind- en zonneparken, of hebben eigen productie. Anderen kopen de stroom op de groothandelsmarkt en de certificaten los. Op het etiket zie je dat verschil terug.
Groen gas en gecompenseerd gas
Bij gas bestaat een vergelijkbaar systeem met certificaten voor groen gas uit vergisting van mest, gft of rioolslib. Die certificaten worden in Nederland bijgehouden door Vertogas. Daarnaast bieden leveranciers gecompenseerd gas aan, waarbij de uitstoot van gewoon aardgas wordt afgekocht met klimaatprojecten, vaak in het buitenland.
Dat zijn twee verschillende producten. Groen gas vervangt aardgas; compensatie verrekent de uitstoot ervan achteraf. Op een aanbod staat niet altijd duidelijk welke van de twee je krijgt. De ACM heeft een leidraad voor duurzaamheidsclaims: een claim moet concreet zijn en te onderbouwen. Vraag bij twijfel welk deel van het gas echt groen gas is.
Duurzaam en voordelig sluiten elkaar niet uit
Het prijsverschil tussen een groen en een grijs contract is klein, omdat vrijwel alle leveranciers groene stroom als standaard aanbieden. De keuze gaat daardoor minder over meerprijs en meer over herkomst. Een contract met Nederlandse windstroom hoeft niet duurder te zijn dan een contract met Noorse waterkracht; vergelijk het per geval.
Voor huishoudens met zonnepanelen komt daar de teruglevering bij. Vanaf 1 januari 2027 vervalt de salderingsregeling. Tot en met 2030 geldt een wettelijke minimumvergoeding van de helft van het kale leveringstarief, maar wat een leverancier daarboven betaalt en wat hij aan terugleverkosten rekent, verschilt per aanbieder. Neem de voorwaarden bij zonnepanelen mee in de vergelijking; voor een huishouden dat veel teruglevert, kunnen die zwaarder wegen dan het leveringstarief.
Zo controleer je een groen aanbod
Zoek het stroometiket van het product op de site van de leverancier. Kijk naar het aandeel wind en zon, en naar het land van herkomst. Vergelijk het met het etiket van de leverancier als geheel. En lees bij gas of het om groen gas gaat of om compensatie.
Wie eerst de contracten op prijs naast elkaar zet op Energievergelijker.nl, kan daarna bij de twee of drie voordeligste aanbieders in een paar minuten het etiket nalopen. Dan weet je wat je betaalt en waar je stroom vandaan komt.